أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

9

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

او را تحريم خمر معلوم بود و آيت تحريم خمر بسيار شنيده ، گفت : حدّش بزنيد آنگه توبه بر او عرضه كنيد اگر توبه كند رها كنيد او را و الّا گردنش بزنيد ، قدامه گفت : توبه كردم امير المؤمنين على عليه السّلام گفت : تو ندانى كه تو اهل اين آيت نيستى ؛ نه مؤمنى ، و نه متّقى ، نه عامل صالح ، آنگه در كمّيّت حدّش خلاف كردند گفتند : هم رجوع بامير المؤمنين عليه السّلام بايد كرد ، گفت : هشتاد تازيانه بايد زد ، گفتند : چرا ؟ - گفت : لأنّ الشّارب اذا شرب سكر ، و إذا سكر هذى ، و إذا هذى افترى ، و حدّ المفترى ثمانون جلدة « 1 » . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 94 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنالُهُ أَيْدِيكُمْ وَ رِماحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَخافُهُ بِالْغَيْبِ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 94 ) مفسّران گفتند : آيت در عام الحديبيه آمد آن سال كه رسول را منع كردند از آنكه در مكّه شود خداى تعالى امتحان كرد مؤمنان را بصيد و ايشان را فرمود كه : چون محرم باشيد صيد مكنيد ، ايشان دست كوتاه كردند از آن تا وحش از در خيمه‌ها در مىشد در ميان مكّه خر وحشى پيش آمد ابو البشر « 2 » بن عمرو او را تيرى زد و بكشت مردم او را ملامت كردند او بنزد رسول آمد و اين حال عرضه داشت خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : اى مؤمنان خداى تعالى شما را به چيزى از صيد امتحان مىكند ، [ به چيزى ] گفت : و « بجمله » نگفت : از بهر آنكه صيد برّ خواست دون صيد بحر ، و در حال حرام دون حال حلال ، به چيزى از صيد كه فرا گيرد او را دستهاى شما چون بچّهء مرغ و خايه « 3 » و آنچه بدست بتوان گرفت و نيزه‌هاى شما چون صيدهاى بزرگ كه بنيزه صيد كنند اين ابتلا چرا كرد ؟ از بهر آنكه تا بدانند يعنى تا پيدا شود كه كيست كه وفا كند بامر او و امتثال كند آن را و از آن بترسد در غيب و در آنچه ميان او و ميان خداى

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) آن را چنين معنى كرده « براى آنكه چون شارب خمر خورد مست شود ، و چون مست شود هذيان گويد ، و چون هذيان گويد فريه كند ، و چون فريه كند حد مفترى هشتاد تازيانه بود » . ( 2 ) - و در بعضى نسخ « ابو البشير » و در تفسير ابو الفتوح : « ابو اليسر » . ( 3 ) - در تفسير ابو الفتوح : « خايه مرغ » و از معانى خايه يكى تخم مرغ است .